نخل خرما (date palm)
نخل خرما یکی از کهنترین و ارزشمندترین درختان مناطق گرمسیری است که نه تنها بهخاطر میوه مغذی و پرطرفدارش، بلکه به دلیل زیبایی و مقاومت بالایش شهرت دارد. این درخت با برگهای کشیده و تاجی باشکوه، نماد سرسبزی و استواری در بسیاری از فرهنگهاست.
خرما از دوران باستان تاکنون به عنوان یکی از مهمترین محصولات غذایی و دارویی شناخته شده و کاشت و پرورش آن در بسیاری از نقاط جهان بهویژه خاورمیانه و شمال آفریقا رواج داشته است. در این مقاله به بررسی کامل روش کاشت، شرایط نگهداری، تکثیر و همچنین معرفی انواع نخل خرما و نکات مربوط به برداشت میوه آن میپردازیم.
درخت خرما:

نخل خرما درختی با ابهت است که برگ های قوسی شکل، سبز-خاکستری و موسی شکل دارد که طول آنها به بیش از 3 متر می رسد و تاج زیبایی را بالای درخت تشکیل می دهد. این برگ ها در گل آرایی های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.
این درخت معمولا در بهار خوشه هایی از گل زرد کم رنگ می دهد که در تابستان به میوه های بیضی شکل خرما تبدیل می شود. خرما در ابتدا سبز رنگ است ولی با رسیدن آن به رنگ قهوه ای تبدیل می شود. درخت نخل رشد کندی دارد و در سال حدودا چند سانتی متر رشد می کند. این درخت را میتوان در بهار یا پاییر کاشت.
کاشت درختان نخل خرما:

- زمان کاشت: بهترین زمان برای درخت خرما بهار یا پاییز است. اگر قصد کاشت یک درخت کوچک خرما را دارید در زمانی که باد شدید نمی وزد این کار را انجام دهید. چون در حین جابه جایی با وزش باد شدید برگ های این درخت ممکن است دچار آسیب شود.
- انتخاب مکان مناسب کاشت: مکانی با فضای کافی برای رشد این درخت پیدا کنید. این مکان باید دارای نور کامل خورشید و خاک با زهکشی بسیار خوبی باشد. دقت کنید که در نزدیکی نخل شما گیاهی سایه انداز وجود نداشته باشد. همچنین به علت رشد کند، میتوانید نخل های جوان را در گلدان بکارید.
- فاصله، عمق مناسب کاشت: گودالی حفر کنید که دو برابر توپ ریشه پهنا داشته باشد. از لحاظ عمقی هم کمی عمیق تر از ارتفاع ریشه درخت باشد. در هنگام کاشت گستردگی نخل بالغ را که حدود 6 تا 12 متر است در نظر بگیرد. معمولا درخت نخل نیاز به قیم ندارد اما اگر نخل جوان شما در معرض بادهای شدید است می توانید از یک قیم برای حمایت ان استفاده کنید تا ریشه های درخت استقرار یابند.
گیاه شویدی (Asparagus densiflorus)
مراقبت از درخت خرما:

- نور خورشید: درخت نخل خرما عاشق نور خورشید است. در آفتاب کامل یعنی حداقل 6 ساعت نور مستقیم خورشید بهترین عملکرد را دارد. البته این درخت میتواند سایه جزئی را هم تحمل کند.
- خاک مناسب: این درخت خاک با زهکشی خوب را دوست دارد و در خاک های شنی یا لومی به خوبی رشد میکند. همچنین نسبت به نمک مقاوم است و PH خاک برای این درخت باید کمی اسیدی یا قلیایی باشد.
- آبیاری: نخل خرما مخصوصا پس از استقرار به خشکی مقاوم است. البته این درخت در طول فصل گلدهی و میوه دهی برای تولید محصول سالم نیاز به رطوبت یکنواختی دارد. مانند همه گیاهان درختان جوان نخل هم نیاز به آب بیشتری دارند. دقت کنید که خاک خشک و یا باتلاقی نشود.
- دما و رطوبت: این درختان شرایط گرم و خشک و آفتابی را دوست دارند. در واقع دمای مناسب برای گرده افشانی آنها باید در حدود 35 درجه سانتی گراد باشد. این درخت می تواند دمای تا 6- درجه سانتی گراد را هم تحمل کند. ولی دقت کنید که هوای سرد میتواند به برگ های زیبای این درخت آسیب برساند. میوه های درخت خرما هم در آب و هوای گرم و خشک بهترین رشد را دارند و رطوبت و نم باعث پوسیدگی آنها می شود.
- کوددهی: کود حیوانی برای کوددهی این درخت عالی است. اگر میخواهید از کود های بسته بندی استفاده کنید، بهتر است کود مخصوص نخل خرما را تهیه کنید. کود را طبق دستور العمل روی بسته بندی محصول در اواخر زمستان یا اوایل بهار به درخت بدهید. تا درخت اماده گلدهی و تولید میوه شود.
انواع نخل خرما:

چندین نوع درخت نخل خرما وجود دارد که میوهه ای آبدار خوشمزه ای تولید میکنند. در ادامه چند درخت محبوب را معرفی میکنیم:
- درخت خرما برحی ‘Barhi’: این گونه میوهای سفت و خوشطعم تولید میکند که بهتر است مستقیماً از روی درخت خورده شود.
- درخت دگلت نور ‘Deglet Noor’: میوه این گونه طلاییرنگ و دارای طعمی شبیه عسل است.
- خرمای فرد ‘Fard’: این درخت میوهای را تولید میکند که بیشتر ما آن را به عنوان خرمای معمولی با پوست قهوهای تیره میشناسیم.
- خرما دیری ‘Dayri’: این گونه میوهای کشیده تولید میکند که از قرمز به قهوهای و سپس به سیاه تغییر رنگ میدهد.
گل داوودی مینیاتوری (min chrysanthemum)
نکات برداشت خرما:

- میوه های درخت خرما در اواخر تابستان یا اوایل پاییز شروع به رسیدن می کند.
- همه خوشه های درخت خرما همزمان نمی رسند. باید به دفعات خرما را برداشت کرد.
- در اولین برداشت یک درخت خرمای جوان میتواند تا حدود 9 کیلو خرما داشته باشد. در مقابل درختان بالغ میتوانند تا 45 کیلو خرما بدهند.
- زمانی که میوه های درخت نرم و قهوه ای رنگ شدند، خوشه ها را با یک چاقوی تیز از درخت جدا کنید.
- خرما در ظرف دربسته در دمای اتاق تا یک ماه و در یخچال تا شش ماه میتوان نگهداری کرد.همچنین میتوان آن را تا یک سال فریز کرد.
- خرما را میتوان به صورت خام درمحصولات پختنی اسفاده کرد.
- مراقب باشید که هسته داخل خرما را نخورید.
تکثیر نخل خرما:

تکثیر از طریق پاجوش:
نخل خرما به راحتی از طریق پاجوش ها یا جوانه زنی هایی در پایه تنه درخت قابل تکثیر است. این جوانه ها کلون های گیاه مادر هستند. تکثیر از این طریق نخلی میوه دهنده و سریع تر از زمانی که از بذر بکارید را به شما می دهد. برای این کار لازم است مراحل زیر را طی کنید:
- یک پاجوش را جدا کنید. یک پاجوش سالم را پیدا کنید. به آرامی آن را از گیاه مادر جدا کنید، سعی کنید تا آنجا که ممکن است ریشهها به آن متصل بمانند. انجام این کار با دست معمولا آسانتر است.
- پاجوش را بکارید. پاجوش را مستقیماً در محل دائمی باغچه خود یا در گلدانی پر از خاک مخصوصا و یا مناسب نخل بکارید. خاک را به آرامی در اطراف پاجوش کاشته شده محکم کنید. خاک تنها باید ریشههای آن را بپوشانید.
- خاک را مرطوب نگه دارید. خاک را به طور یکنواخت مرطوب نگه دارید. دقت کنید که خاک خیس و باتلاقی نشود.
- از گیاه مراقبت کنید. درخت جدید را از نور شدید خورشید دور نگه دارید تا ریشههای آن بگیرد و در مکان خود مستقر شود. همچنین ممکن است نیاز به اضافه کردن قیم داشته باشید تا به آن کمک کنید در حین استقرار در خاک، صاف رشد کند.
تکثیر از طریق بذر:
کاشت بذر درخت خرما هم روش دیگری برای تکثیر این گیاه است. در ادامه مراحل آن گفته شده است:
- بذرها (هسته خرما) را از خرمای رسیده جدا کنید.
- آنها را به مدت حداقل ۲۴ ساعت در آب خیس کنید و هر کدام را که روی سطح شناور شد، دور بیندازید.
- بذر های باقیمانده را در گلدان کوچکی با مخلوط شروع بذر قرار دهید. بذرها را در خاک فشار دهید، به طوری که حدود نیمی از آنها با خاک پوشیده شوند.
- گلدانها را در مکانی با نور روشن و غیرمستقیم خورشید قرار دهید.
- بهتر است یک کیسه پلاستیکی روی گلدانها قرار دهید تا رطوبت آن حفظ شود.
- خاک را کمی مرطوب و گرم نگه دارید.
- صبور باشد جوانه زنی تا حدود یک ماه اتفاق می افتد.
آفات و بیماریهای رایج گیاهی:

- آفات: شایع ترین آفت این درخت سوسک سرخرطومی حنایی است. این سوسک بومی آسیا است و میتواند تونل هایی را در داخل نخل ایجاد کند و باعث ریزش برگ هاشود. همچنین بوی پوسیده و تخمیر شده از خود به جای می گذارد.
- بیماری: این درخت ممکن است دچار بیماری های زیر شود:
- بیماری قارچ سیاه: نخل های خرما ممکن است دچار بیماری “بلک اسکورچ-Black Scorch” یا قارچ سیاه شود. در این بیماری عامل بیماری زا به درخت حمله میکند و باعث پوسیدگی ساقه ها، خم شدن گردن درخت، خشک شدن برگ ها و در نهایت مرگ درخت می شود.
- بیماری لکه برگی: درخت خرما ممکن است به انواع مختلفی از بیماری های لکه برگی دچار شود. این بیماری ها میتوانند کل برگ را درگیر کنند. برای جلوگیری از گسترش آن میتوانید از یک قارچ کش استفاده کنید یا برگ را به طور کامل از درخت جدا کنید.
خلاصه مشخصات درخت خرما:

| مشخصات | توضیحات |
| نام رایج | نخل خرما (Date palm) |
| نام علمی | Phoenix dactylifera |
| خانواده | نخل ها (Arecaceae) |
| نوع گیاه | درخت |
| اندازه بالغ | 15 تا 24 متر ارتفاع، 6 تا 12 متر عرض |
| میزان نور خورشید مورد نیاز | آفتاب کامل |
| نوع خاک | شنی، لومی، با زهکشی خوب |
| PH خاک | اسیدی، خنثی، قلیایی |
| زمان گلدهی | بهار |
| منطقه بومی | آفریقا، آسیا |
سخن پایانی:
پرورش نخل خرما نه تنها لذت تجربه داشتن درختی مقاوم و زیبا را به همراه دارد، بلکه منبعی ارزشمند از میوهای شیرین و پرخاصیت است. با رعایت اصول کاشت، مراقبت و مقابله با آفات، میتوانید درختی سالم و بارور داشته باشید که سالها میوه خرما را به سفره شما هدیه دهد. چه بهعنوان یک درخت زینتی و چه برای بهرهبرداری از میوه آن، نخل خرما انتخابی هوشمندانه برای باغ و باغچههای مناطق گرم و خشک است.
ما را در تلگرام بوی گل و اینستاگرام بوی گل دنبال کنید.
گل کلم زینتی (Ornamental Cabbage)
سوالات متداول:
آیا پرورش نخل خرما آسان است؟
پرورش نخل خرما آسان است به شرطی که در آب و هوای مناسب و با شرایط خاک مناسب زندگی کنید. این نخلها معمولاً مشکلات جدی آفت یا بیماری ندارند و پس از استقرار میتوانند خشکی را تحمل کنند.
چقدر طول میکشد تا نخل خرما رشد کند؟
نخلهای خرمای ماده که از بذر رشد میکنند، به طور متوسط حدود هشت سال طول میکشد تا شروع به تولید میوه کنند. درختانی که از پاجوش رشد میکنند، در مدت زمان کوتاهتری شروع به تولید میوه دهی میکنند.
آیا میتوان نخل خرما را در داخل خانه پرورش داد؟
بله، میتوانید نخل خرما را در داخل خانه پرورش دهید اگر پنجره به اندازه کافی روشنی داشته باشید. با این حال، آنها اغلب به خوبی رشد نمیکنند و بعید است که میوه دهند.
منبع:



10 پاسخ
چند بار در هفته باید نخل خرما را آبیاری کرد؟
درختان بالغ به آبیاری کمتری نیاز دارند، اما در فصل رشد و میوهدهی بهتر است هفتهای ۲ تا ۳ بار آبیاری شوند. نخلهای جوان نیاز به آبیاری بیشتر و منظمتری دارند.
بهترین کود برای درخت نخل خرما چیست؟
کود حیوانی پوسیده بهترین گزینه است، اما کودهای کامل مخصوص نخل خرما نیز میتوانند رشد و باردهی را بهبود بخشند.
چرا خرمای درخت من کوچک میماند؟
کوچک بودن خرما ممکن است به دلیل کمبود مواد غذایی، آبیاری نامناسب یا شرایط آبوهوایی نامطلوب باشد. تنظیم برنامه آبیاری و کوددهی میتواند این مشکل را حل کند.
عمر مفید یک درخت نخل خرما چقدر است؟
نخل خرما در شرایط مناسب میتواند بیش از ۱۰۰ سال عمر کند و دهها سال میوهدهی داشته باشد.
آیا خرمای تازه بهتر است یا خرمای خشک؟
خرمای تازه آب بیشتری دارد و طعم ملایمتری دارد، در حالی که خرمای خشک شیرینتر و ماندگارتر است. انتخاب آن بستگی به ذائقه و کاربرد مصرفی شما دارد.